Στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) ο Δήμος Ανατολικής Σάμου, προκειμένου να απαντήσει σε σειρά πολύ εξειδικευμένων θεμάτων, μελέτησε προσεκτικά το προτεινόμενο σχέδιο. Επίσης σε σύσκεψη με εκπροσώπους του ΤΕΕ συν-διαμόρφωσε σειρά προτάσεων προκειμένου τα προβλεπόμενα στον σχεδιασμό για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας να διασφαλίσουν για τον τόπο μας ένα βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο που θα σέβεται το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής των κατοίκων. Πρόκειται για ένα εξειδικευμένο σχέδιο και στις προτάσεις του Δήμου αποτυπώνεται η προσπάθεια να διαφυλαχθεί ο τόπος μας και τονίζεται ότι οποιαδήποτε αδειοδότηση θα πρέπει να έχει τη σύμφωνη γνώμη του Δήμου.
Αναλυτικά οι προτάσεις – επισημάνσεις του Δήμου Ανατολικής Σάμου, για τις οποίες ζητείται στο έκτακτο Δια Περιφοράς Δημοτικό Συμβούλιο, η κατάθεση απόψεων- προτάσεων των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου Ανατολικής Σάμου έχουν ως εξής:
Χαιρετίζουμε την πρόθεση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να θέσει αυστηρότερες προϋποθέσεις και σαφέστερα όρια για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, με μεγαλύτερο σεβασμό προς το φυσικό περιβάλλον και τις προστατευόμενες περιοχές της χώρας.
Τα τελευταία χρόνια πολλές περιοχές έχουν επιβαρυνθεί έντονα από ανθρώπινες παρεμβάσεις και είναι σημαντικό να υπάρξει, επιτέλους, ουσιαστικός σχεδιασμός και ισορροπία.
Είναι κατανοητό ότι οι εναλλακτικές μορφές ενέργειας είναι σημαντικές για τη χώρα και για τη μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο, ωστόσο, η ανάπτυξή τους δεν μπορεί να γίνεται χωρίς όρια και σεβασμό στο περιβάλλον. Χρειάζεται να βλέπουμε το ζήτημα μακροπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις σημερινές ενεργειακές ανάγκες αλλά και την ποιοτική διαβίωση των επόμενων γενεών.
Το φυσικό περιβάλλον, τα βουνά, τα δάση, οι θάλασσες, τα ποτάμια και οι προστατευόμενες περιοχές δεν είναι «ανεκμετάλλευτοι χώροι», αλλά ένα πολύτιμο κομμάτι της ποιότητας ζωής μας, με ουσιαστική επίδραση στη σωματική και στην ψυχική υγεία.
Το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τις ΑΠΕ απαγορεύει οριζόντια τα αιολικά πάρκα σε νησιά με έκταση κάτω των 300 τ.χλμ. (όπως π.χ. η Ικαρία ή οι Φούρνοι). Επειδή η Σάμος είναι μεγαλύτερη (476 τ.χλμ.), δεν προστατεύεται από αυτή την οριζόντια απαγόρευση. Αυτό σημαίνει ότι το νησί παραμένει «ανοιχτό» σε προτάσεις για μεγάλα αιολικά έργα στις ορεινές του ζώνες, εφόσον αυτές δεν ανήκουν σε ζώνες απόλυτης προστασίας.
Ζητούμε, προς την κατεύθυνση αυτή το όριο να αυξηθεί στα 500 τ.χλμ. Το πλούσιο φυσικό περιβάλλον της Σάμου θα πρέπει να προστατευθεί από παρεμβάσεις που θα το αλλοιώσουν με ανυπολόγιστες συνέπειες για το τοπίο του νησιού.
Καθώς το νομοσχέδιο απαγορεύει τα αιολικά πάρκα σε υψόμετρα άνω των 1.200 μέτρων, ο Κέρκης (που φτάνει τα 1.434 μ.) προστατεύεται στην κορυφή του. Ωστόσο, οι πλαγιές του και ολόκληρος ο όγκος της Αμπέλου (Καρβούνης) που βρίσκονται χαμηλότερα από τα 1.200 μέτρα ενδέχεται να δεχθούν έντονη επενδυτική πίεση για τοποθέτηση ανεμογεννητριών, καθώς το αιολικό δυναμικό εκεί είναι εξαιρετικό.
Το προτεινόμενο υψομετρικό όριο των 1200 μέτρων για την απαγόρευση αιολικών σταθμών κρίνεται επιστημονικά ανεπαρκές για το ανάγλυφο και το μικροκλίμα της Ελλάδας. Στη χώρα μας, η ζώνη των 800 μέτρων και άνω αποτελεί το πραγματικό όριο έναρξης των ευαίσθητων ορεινών, δασικών και υποαλπικών οικοσυστημάτων. Στα 800μ. ξεκινούν οι κρίσιμες λεκάνες απορροής υδάτων, τα πυκνά δασικά συστήματα και οι περιοχές με υψηλό κίνδυνο διάβρωσης του εδάφους, που λειτουργούν ως κρίσιμη «τράπεζα» ζωής και κλιματικής σταθερότητας. Η διάνοιξη βαριών οδικών δικτύων και οι εκσκαφές για ανεμογεννήτριες πάνω από τα 800μ. προκαλούν μη αναστρέψιμο κατακερματισμό των ενδιαιτημάτων, παραβιάζοντας τη Σύμβαση της Φλωρεντίας για την προστασία του τοπίου.
Ζητούμε την αυστηρή μείωση του υψομετρικού ορίου απαγόρευσης στα 800 μέτρα. Το όριο των 1200 μέτρων αδικεί τα νησιά με ορεινούς όγκους που έχουν ανάγκη προστασίας και τα βουνά τους έχουν μέγιστο υψόμετρο λίγο πάνω ή λίγο κάτω από 1200 μέτρα. Θεωρείται επιβεβλημένη η πρόβλεψη με διαφορετικό όριο αποκλειστικά για την νησιωτική Ελλάδα που να ανταποκρίνεται στα νησιωτικά μέγιστα υψόμετρα.
Πρόταση: Απαγόρευση εγκατάστασης σε υψόμετρο πάνω από το μισό του μέγιστου. Η Σάμος έχει βουνό με μέγιστο υψόμετρο 1434 μέτρα. Θεωρούμε επιβεβλημένη την απαγόρευση εγκατάσταση αιολικών πάρκων σε υψόμετρα άνω των 717 με στρογγυλοποίηση προς τα κάτω δηλαδή τα 700 μέτρα.
Αν και το νομοσχέδιο βάζει περιορισμούς, η ανάπτυξη μεγάλων φωτοβολταϊκών πάρκων στο έδαφος μπορεί να έρθει σε σύγκρουση με την αγροτική γη υψηλής παραγωγικότητας. Για τη Σάμο, όπου η παραγωγή του περίφημου σαμιώτικου κρασιού βασίζεται σε συγκεκριμένα εδάφη και παραδοσιακές αναβαθμίδες (πεζούλες), απαιτείται μεγάλη προσοχή ώστε να μην αλλοιωθεί ο αγροτικός χαρακτήρας της.
Ζητούμε να απαγορευτεί ρητά η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων και η διάνοιξη δρόμων για ανεμογεννήτριες σε πλαγιές που διαθέτουν πεζούλες (αναβαθμίδες) και ξερολιθιές. Το νησί σας είναι διάσημο για τις παραδοσιακές «πεζούλες» του, πάνω στις οποίες είναι φυτεμένα τα αμπέλια. Με την πρότασή μας προστατεύεται αυτόματα το μεγαλύτερο μέρος του αγροτικού και πολιτιστικού τοπίου της Σάμου από την ισοπέδωση που απαιτούν τα μεγάλα έργα ΑΠΕ.
Μία από τις πιο σοβαρές ενστάσεις των νησιών του Βορείου Αιγαίου αφορά τη λεγόμενη «Φέρουσα Ικανότητα».
Ζητούμε να μπει ένα αυστηρό, ανώτατο πλαφόν στο ποσοστό του εδάφους του νησιού που μπορεί να καλυφθεί από ΑΠΕ (π.χ. να μην μπορεί να δεσμευτεί πάνω από το 2% ή 3% της συνολικής έκτασης του νησιού για έργα ενέργειας). Χωρίς αυτό το πλαφόν, ένα νησί μπορεί θεωρητικά να γεμίσει με δεκάδες μικρά ή μεγάλα έργα σε διαφορετικά βουνά, τα οποία ξεχωριστά είναι νόμιμα, αλλά σωρευτικά αλλοιώνουν εντελώς το φυσικό περιβάλλον.
Επίσης ζητούμε:
- Να διευρυνθούν οι αποστάσεις ασφαλείας των ΑΠΕ από αρχαιολογικούς χώρους και ιστορικούς τόπους (από τα λίγα εκατοντάδες μέτρα που προτείνει το νομοσχέδιο, να γίνει τουλάχιστον 2-3 χιλιόμετρα οπτικής επαφής). Με μνημεία Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, όπως το Ηραίο και το Ευπαλίνειο Όρυγμα, η Σάμος χρειάζεται πολύ μεγάλες ζώνες προστασίας ώστε οι ανεμογεννήτριες να μην είναι ορατές από αυτούς τους ιστορικούς χώρους.
- Να είναι υποχρεωτική η σύμφωνη γνώμη του Δήμου σε κάθε στάδιο αδειοδότησης έργων ΑΠΕ, ώστε να μην αποφασίζει η Αθήνα ερήμην των νησιωτών, για να εγκριθεί οποιοδήποτε έργο ΑΠΕ στο νησί.
- Η μεταφορά της ενέργειας από το βουνό προς το δίκτυο ή το υποθαλάσσιο καλώδιο πρέπει να γίνεται υποχρεωτικά με υπόγεια καλώδια, ώστε να μην γεμίσει το τοπίο της Σάμου με νέους εναέριους πυλώνες και σύρματα.
- Να υπάρξει ρητή και καθολική απαγόρευση εγκατάστασης οποιασδήποτε μορφής ΑΠΕ (ιδιαίτερα ανεμογεννητριών) σε εκτάσεις που έχουν κηρυχθεί αναδασωτέες χωρίς κανένα παράθυρο για παρέκκλιση για λόγους δημοσίου συμφέροντος.
