Η πρώτη έκθεση ΟΟΣΑ για τη νησιωτικότητα

Τη σημασία της πρώτης έκθεσης του ΟΟΣΑ για τα νησιά επισημαίνει ο Γενικός Γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής Μανώλης Κουτουλάκης. Η μελέτη καταγράφει για πρώτη φορά με μετρήσιμα στοιχεία το λεγόμενο «κόστος νησιωτικότητας» και τις ανισότητες που αντιμετωπίζουν οι νησιωτικές οικονομίες.

Η έκθεση αποτελεί αποτέλεσμα διετούς διακρατικής συνεργασίας Ελλάδας, Κροατίας και Σουηδίας, με χρηματοδότηση της DG Reform της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στόχος της είναι η βελτίωση της πολυεπίπεδης διακυβέρνησης και η ενίσχυση της ανθεκτικότητας των νησιωτικών οικονομιών.

Η μελέτη του ΟΟΣΑ αντιμετωπίζει τη νησιωτικότητα ως μετρήσιμη παράμετρο δημόσιας πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό αναλύονται τα διαρθρωτικά κόστη άσκησης πολιτικών σε νησιωτικές περιοχές και αναδεικνύεται η έννοια της «πολλαπλής νησιωτικότητας», δηλαδή οι εσωτερικές ανισότητες μεταξύ διαφορετικών κατηγοριών νησιών.

Παράλληλα προτείνεται η καθιέρωση μηχανισμού παρακολούθησης του νησιωτικού κόστους για την οικονομική δραστηριότητα και η ανάπτυξη σύνθετων δεικτών νησιωτικής ανθεκτικότητας, πέρα από τους παραδοσιακούς δείκτες όπως το ΑΕΠ ή ο πληθυσμός.

Η Ελλάδα συμμετείχε ενεργά στη διαδικασία μέσω της Γενικής Γραμματείας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής του Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, ώστε να αποτυπωθούν με επιστημονική τεκμηρίωση οι ιδιαιτερότητες του ελληνικού νησιωτικού χώρου.

Σύμφωνα με την έκθεση, τα νησιά της Ευρώπης παρουσιάζουν τα τελευταία χρόνια μια ιδιαίτερη εξέλιξη. Την περίοδο 2001 έως 2021 ο πληθυσμός των νησιωτικών περιοχών αυξήθηκε περίπου κατά 9%, ωστόσο η οικονομική τους απόδοση παρέμεινε χαμηλότερη από εκείνη των ηπειρωτικών περιοχών και η παραγωγικότητα μειώθηκε.

Η τάση αυτή συνδέεται κυρίως με τη δομή των νησιωτικών οικονομιών, όπου κυριαρχούν μικρές επιχειρήσεις, υπηρεσίες και έντονη εποχικότητα. Τα χαρακτηριστικά αυτά δυσκολεύουν την αύξηση της παραγωγικότητας και τη διαφοροποίηση της οικονομικής δραστηριότητας.

Η έκθεση επισημαίνει επίσης ότι το κόστος μεταφορών, ενέργειας και παροχής δημόσιων υπηρεσιών στα νησιά είναι σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με τις ηπειρωτικές περιοχές. Η μικρή κλίμακα των αγορών και η γεωγραφική απομόνωση δημιουργούν πρόσθετες προκλήσεις για την οικονομική ανάπτυξη και τη διατήρηση βασικών υπηρεσιών.

Οι συντάκτες της μελέτης προτείνουν πολιτικές που θα ενισχύσουν την ανθεκτικότητα των νησιωτικών περιοχών. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται επενδύσεις στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ανάπτυξη της γαλάζιας οικονομίας, ενίσχυση της τοπικής επιχειρηματικότητας και βελτίωση των ψηφιακών υποδομών.

Όπως σημειώνει ο Γενικός Γραμματέας Αιγαίου και Νησιωτικής Πολιτικής Μανώλης Κουτουλάκης, η δημοσίευση της έκθεσης αποκτά ιδιαίτερη σημασία ενόψει της διαμόρφωσης του νέου Πολυετούς Δημοσιονομικού Πλαισίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028 έως 2034.

Η έκθεση εντάσσεται παράλληλα στη συζήτηση για τη διαμόρφωση της πρώτης ολοκληρωμένης ευρωπαϊκής στρατηγικής για τα νησιά, ενώ σε εθνικό επίπεδο συνδέεται με την εφαρμογή του νόμου 4770/2021 για την Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική στον νησιωτικό χώρο.

Στο ίδιο πλαίσιο, η ελληνική κυβέρνηση έχει προχωρήσει στη συγκρότηση Κυβερνητικής Επιτροπής για τη νησιωτικότητα, με στόχο τον καλύτερο συντονισμό πολιτικών και την αξιολόγηση του κοινωνικοοικονομικού αντίκτυπου των δημόσιων παρεμβάσεων στον νησιωτικό χώρο.

1aedeacb-en