Τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Περιφερειακού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026 έως 2030 καταψήφισε η Λαϊκή Συσπείρωση Βορείου Αιγαίου, εκφράζοντας αντιρρήσεις για την απουσία συγκεκριμένων μέτρων, έργων και χρηματοδότησης που θα διασφαλίζουν την προστασία του περιβάλλοντος και την κάλυψη των αναγκών των κατοίκων. Η επικεφαλής της παράταξης, Αγλαΐα Κυρίτση, υποστήριξε ότι το βασικό ζήτημα δεν είναι μόνο ποιες επενδύσεις θα πραγματοποιηθούν, αλλά ποιους θα ωφελήσει η ανάπτυξη και κατά πόσο θα βελτιώσει τις συνθήκες ζωής στα νησιά.
Σύμφωνα με τη Λαϊκή Συσπείρωση, η περιβαλλοντική μελέτη δεν μπορεί να περιορίζεται σε γενικές διαπιστώσεις ούτε να λειτουργεί ως τυπική διαδικασία έγκρισης ήδη ειλημμένων αποφάσεων. Αντίθετα, πρέπει να επηρεάζει τον σχεδιασμό, να εξετάζει εναλλακτικές λύσεις και να οδηγεί σε σαφείς δεσμεύσεις για την αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων.
Η Κυρίτση αναφέρθηκε στις πιέσεις που δέχονται οι φυσικοί πόροι του Βορείου Αιγαίου, επισημαίνοντας ότι η ίδια η μελέτη καταγράφει την υφαλμύρωση υπόγειων υδάτων, προβλήματα επάρκειας νερού, καθυστερήσεις στις υποδομές διαχείρισης αποβλήτων και επιβαρύνσεις σε ευαίσθητα θαλάσσια οικοσυστήματα.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διαχείριση των υδάτινων πόρων. Η παράταξη εκτιμά ότι η αφαλάτωση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως η βασική λύση για την υδροδότηση των νησιών, καθώς πρόκειται για ενεργοβόρα και δαπανηρή διαδικασία που μπορεί να αυξήσει το κόστος για τους καταναλωτές. Προτείνει την κατασκευή μικρών φραγμάτων και λιμνοδεξαμενών, έργα συλλογής και αποθήκευσης νερού, προστασία των υπόγειων υδροφορέων και εκσυγχρονισμό των δικτύων ύδρευσης και άρδευσης.
Για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, η Λαϊκή Συσπείρωση διευκρινίζει ότι δεν αντιτίθεται στην αξιοποίησή τους, αλλά στην ανάπτυξη μεγάλων ενεργειακών εγκαταστάσεων χωρίς ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό και επαρκή εκτίμηση των επιπτώσεων στο περιβάλλον, στο τοπίο και στις παραγωγικές δραστηριότητες.
Όπως υποστηρίζει, η αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων των νησιών πρέπει να εξυπηρετεί τις κοινωνικές ανάγκες και να συμβάλλει στη μείωση των τιμολογίων ηλεκτρικού ρεύματος. Παράλληλα, ασκεί κριτική σε ένα μοντέλο ανάπτυξης που, κατά την εκτίμησή της, δίνει προτεραιότητα στα κέρδη μεγάλων επενδυτών, χωρίς αντίστοιχο όφελος για τους κατοίκους.
Στο ζήτημα της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, η παράταξη αναφέρθηκε στον Κόλπο της Καλλονής, τον Κόλπο της Γέρας και τον υγρότοπο Δίπης και Λάρσου στη Λέσβο. Ειδικά για τον Κόλπο της Καλλονής ζητά ολοκληρωμένο σχέδιο διαχείρισης που θα προστατεύει τον βυθό και τα λιβάδια Ποσειδωνίας, χωρίς οριζόντιες απαγορεύσεις που θα πλήττουν το εισόδημα των αλιέων και των οστρακοπαραγωγών.
Η Αγλαΐα Κυρίτση έθεσε επίσης το ζήτημα της στήριξης της πρωτογενούς παραγωγής, με ιδιαίτερη αναφορά στις συνέπειες του αφθώδους πυρετού στην κτηνοτροφία της Λέσβου. Η Λαϊκή Συσπείρωση ζητά πλήρη αποζημίωση των κτηνοτρόφων για την πραγματική αξία των ζώων που χάθηκαν, οικονομική ενίσχυση για την ανασύσταση των κοπαδιών και αναπλήρωση του χαμένου εισοδήματος.
Παράλληλα, ζητά την ενίσχυση των δημόσιων κτηνιατρικών υπηρεσιών με μόνιμο προσωπικό και την πρόσληψη κτηνιάτρων, ώστε να εξασφαλίζονται η πρόληψη, οι έλεγχοι και η επιστημονική υποστήριξη των παραγωγών. Στις προτεραιότητες που θέτει περιλαμβάνονται ακόμη ο εκσυγχρονισμός των κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων, η δημιουργία υποδομών διαχείρισης αποβλήτων και η υλοποίηση αρδευτικών έργων για την ελαιοκαλλιέργεια.
Σημαντικό μέρος της τοποθέτησης αφορούσε την τουριστική ανάπτυξη και τις επιπτώσεις της στις υποδομές των νησιών. Η Λαϊκή Συσπείρωση υποστηρίζει ότι ο σχεδιασμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής, δηλαδή τις δυνατότητες των υφιστάμενων υποδομών και των φυσικών πόρων να ανταποκριθούν στις ανάγκες κατοίκων και επισκεπτών.
Το ζήτημα αφορά ιδιαίτερα τους Φούρνους, τα Ψαρά, τον Άγιο Ευστράτιο και την Ικαρία, όπου η αυξημένη τουριστική κίνηση κατά τους θερινούς μήνες δημιουργεί πρόσθετες απαιτήσεις σε νερό, αποχέτευση, διαχείριση απορριμμάτων και δημόσιες υπηρεσίες.
Κατά την παράταξη, οι ανάγκες των μόνιμων κατοίκων πρέπει να αποτελούν βασικό κριτήριο του σχεδιασμού και να καλύπτονται σε όλη τη διάρκεια του χρόνου, ανεξάρτητα από την εποχική τουριστική δραστηριότητα. Επισημαίνει ακόμη ότι η αύξηση των επενδύσεων και των επισκεπτών δεν πρέπει να επιβαρύνει τις ακτές, τα οικοσυστήματα και τους διαθέσιμους φυσικούς πόρους.
Η Λαϊκή Συσπείρωση ασκεί συνολικότερη κριτική στην αναπτυξιακή πολιτική που, όπως υποστηρίζει, επικεντρώνεται στην προσέλκυση επενδύσεων και στην ανταγωνιστικότητα, χωρίς να εξασφαλίζει επαρκείς δημόσιες υποδομές, υπηρεσίες και προστασία από φυσικές και τεχνολογικές καταστροφές. Εκφράζει επίσης την αντίθεσή της στη διάθεση αυξανόμενων δημόσιων πόρων σε δράσεις που συνδέει με την πολεμική προετοιμασία.
Εξηγώντας την αρνητική της ψήφο, η παράταξη επισημαίνει ότι οι παρατηρήσεις των αρμόδιων υπηρεσιών για περιβαλλοντικούς κινδύνους και ελλείψεις δεν αρκεί να καταγράφονται σε μια μελέτη. Ζητά να μετατρέπονται σε συγκεκριμένες υποχρεώσεις, με προβλεπόμενα έργα, χρηματοδότηση, χρονοδιαγράμματα και έλεγχο της εφαρμογής τους, αντί να καταλήγουν σε θετικές εισηγήσεις χωρίς ουσιαστικές δεσμεύσεις.
«Για εμάς, το ερώτημα δεν είναι απλώς αν θα υπάρξει ανάπτυξη, αλλά ανάπτυξη για ποιον, με ποιους όρους και με ποιες συνέπειες για τη ζωή των ανθρώπων και το περιβάλλον», αναφέρει χαρακτηριστικά η Λαϊκή Συσπείρωση.
Στην ανακοίνωσή της, η παράταξη καταλήγει ότι η προστασία του φυσικού πλούτου, η στήριξη της παραγωγής και η κάλυψη των κοινωνικών αναγκών πρέπει να αποτελούν τις βασικές προτεραιότητες της περιφερειακής ανάπτυξης, τονίζοντας ότι «τα νησιά μας δεν είναι οικόπεδα προς αξιοποίηση. Είναι ο τόπος όπου ζουν και εργάζονται οι άνθρωποι, παράγουν, μεγαλώνουν τα παιδιά τους και θέλουν να έχουν μέλλον».
