Το λευκό εκκλησάκι του Αγίου Νικολάου, πάνω στον βράχο στην άκρη της παραλίας Ποτάμι, χτίστηκε το 1969-70 με εθελοντική δουλειά. Τα σχέδιά του τα έκανε δωρεάν ένας νεαρός αρχιτέκτονας που υπηρετούσε τότε στο Καρλόβασι ως έφεδρος ανθυπολοχαγός. Ήταν ο Γιώργος Κορφιάτης, και του ανέθεσαν τη μελέτη ο εφημέριος του Αγίου Ιωάννη στο Λιμάνι, π. Ιωάννης Χρυσούλης, και ο λιμενάρχης Μανώλης Σγουράκης. Ήταν το πρώτο κτίριο της καριέρας του. Το αρχείο του, με σχέδια και φωτογραφίες από τα έργα του στο νησί, φυλάσσεται σήμερα στα Γενικά Αρχεία του Κράτους (ΓΑΚ) Σάμου.
Στα τέλη της δεκαετίας του ‘60 το Λιμάνι του Καρλοβάσου είχε τον Άη Γιάννη, αλλά όχι εκκλησία του Αγίου Νικολάου. Ο π. Χρυσούλης ήθελε να τη χτίσει, και ο λιμενάρχης Σγουράκης στάθηκε δίπλα του από την πρώτη μέρα. Τα χρήματα ήταν λίγα. Θα έρχονταν από τον έρανο των πιστών και από τη Μητρόπολη, ενώ τη δουλειά θα την έκαναν εθελοντές. Για αρχιτέκτονα με αμοιβή δεν υπήρχε περιθώριο.
Τη λύση τη βρήκαν δίπλα τους. Από το 1968 ένα μικρό κλιμάκιο της 6ης ΜΟΜΑ, μονάδας του Στρατού που κατασκεύαζε δρόμους, άνοιγε με βάση το λιμάνι τον δρόμο προς το Ποτάμι. Επικεφαλής ήταν ο Κορφιάτης, Τηνιακός, με πτυχίο αρχιτέκτονα από το 1967. Δέχτηκε να σχεδιάσει την εκκλησία χωρίς αμοιβή.
Δούλευε τα σχέδια στον λίγο χρόνο που του άφηνε ο δρόμος. Μελέτησε τα ξωκλήσια της Σάμου, και τα πρώτα σκίτσα τα έκανε σε ένα ταξίδι με το πλοίο για τον Πειραιά, περνώντας από την Τήνο. Οι επιλογές του ήταν πρακτικές και συμβολικές μαζί. Διάλεξε λευκούς τοίχους και καμπύλη κάτοψη. Έβαλε τρούλο στη θέση των κεραμιδιών, που ο βοριάς θα ξήλωνε, και σκεπαστή αυλή στη δυτική πλευρά. Πρόσθεσε και ψηλό καμπαναριό, με ένα στοιχείο σαν πανί που δίνει στο κτίσμα όψη καραβιού.
Στους επιτρόπους της ενορίας δεν παρουσίασε μόνο χαρτιά. Έφερε μακέτα και ένα φωτομοντάζ που έδειχνε την εκκλησία ήδη χτισμένη μέσα στο τοπίο. Η επιτροπή ενέκρινε ομόφωνα. Ο λιμενάρχης πήγε τα σχέδια στον Μητροπολίτη Σάμου Παντελεήμονα Χρυσοφάκη, που έδωσε την άδεια για την ανέγερση και τον έρανο.
Η πρώτη θέση που είχαν διαλέξει ήταν κοντά στον φάρο, δυτικά του λιμανιού. Εκεί το σχέδιο σκόνταψε, γιατί το Ναυτικό δεν επέτρεπε καμία κατασκευή σε απόσταση μικρότερη από 300 μέτρα από τον φάρο.
Τη νέα θέση την έδωσε ο ίδιος ο δρόμος. Το καλοκαίρι του 1969, στην τελευταία στροφή πριν από την παραλία, το συνεργείο του Κορφιάτη άφησε ένα πλάτωμα πάνω από τη θάλασσα. Το χωράφι ανήκε σε δύο αδελφές από το Καρλόβασι που ζούσαν εκτός νησιού, και εκείνες συμφώνησαν να χτιστεί εκεί η εκκλησία.
Τα θεμέλια ρίχτηκαν το φθινόπωρο του 1969. Μάστορες και εργάτες δούλεψαν χωρίς πληρωμή, και ο λιμενάρχης επέβλεπε το έργο καθημερινά. Στις 30 Μαΐου 1970, ο Σγουράκης παρέδωσε στον π. Χρυσούλη τα κλειδιά, το ταμείο και τους λογαριασμούς της κατασκευής.
Το αρχείο του Γιώργου Κορφιάτη δωρίστηκε στα ΓΑΚ Σάμου στις 3 Οκτωβρίου 2022. Αποτελείται από 130 φακέλους με σχέδια, αλληλογραφία και φωτογραφίες από τα έργα του στη Σάμο, από το 1969 έως το 2022.
Το λευκό εκκλησάκι δεν είναι ο πρώτος Άγιος Νικόλαος της περιοχής. Περίπου 150 μέτρα βορειότερα από την Κοίμηση της Θεοτόκου, τη γνωστή Μεταμόρφωση, η Εφορεία Αρχαιοτήτων Σάμου και Ικαρίας έχει καταγράψει τα ερείπια ενός πολύ παλαιότερου ναού με το ίδιο όνομα, χαμένα σήμερα μέσα στη βλάστηση. Τα ερείπια περιλαμβάνονται στο έργο στερέωσης και αποκατάστασης της Μεταμόρφωσης και του Αγίου Νικολάου και ανάδειξης του Βυζαντινού Κάστρου, με προϋπολογισμό 930.071 ευρώ.
Πηγές: Γενικά Αρχεία του Κράτους, Τμήμα Σάμου, ιστορική καταγραφή στο samosin.gr, Εφορεία Αρχαιοτήτων Σάμου και Ικαρίας.Την ιστορία της ανέγερσης του ναού έχει καταγράψει αναλυτικά το samosin.gr.
