Οι προτάσεις του Δήμου Ανατολικής Σάμου για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Τουρισμού

Τις προτάσεις της για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό παρουσίασε στη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου, χθες Παρασκευή 30 Μαίου η δημοτική αρχή στο πλαίσιο της σχετικής συζήτησης. Προτάσεις σαφείς και συγκεκριμένες που απαντούν τόσο στα δυνατά όσο και στα αδύνατα σημεία του Ειδικού Χωροταξικού και επικεντρώνουν στις ανάγκες του νησιού μας και όχι σε οριζόντιες ρυθμίσεις. Το χρονικό πλαίσιο διαβούλευσης που δόθηκε ήταν ασφυκτικό, γεγονός που καταγγέλθηκε και από την δημοτική αρχή η οποία από την στιγμή που δόθηκε στη δημοσιότητα  το Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, και παρά τον ελάχιστο χρόνο που δόθηκε για διαβούλευση, το μελέτησε και ακολούθως συνεδρίασε η επιτροπή έργου με εκπροσώπους του ΤΕΕ προκειμένου να καταλήξει σε συγκεκριμένο πλαίσιο προτάσεων.

Είναι αναγκαίο οι δημότες μας να γνωρίζουν τις προτάσεις αυτές γιατί όπως επεσήμανε ο Δήμαρχος κ. Πάρης Παπαγεωργίου αφενός η τοπική οικονομία στηρίζεται σε πολύ μεγάλο ποσοστό στον τουρισμό, αφετέρου η ανάπτυξη του τόπου αφορά όλους τους δημότες και όχι μόνο τους φορείς τουρισμού.

Η δημοτική αρχή καλεί όλους τους εμπλεκόμενους με τον τουρισμό φορείς να διαβάσουν με προσοχή τις προτάσεις και να καταθέσουν τις παρατηρήσεις τους έως την Τρίτη 2 Ιουνίου.

Ακολουθεί το κείμενο των προτάσεων – παρατηρήσεων της δημοτικής αρχής.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ – ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΝΕΟ ΕΙΔΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΓΙΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) για τον Τουρισμό αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα και πολυσυζητημένα ζητήματα, καθώς επιχειρεί να βάλει κανόνες στην τουριστική ανάπτυξη της χώρας για τα επόμενα χρόνια.

Για τα νησιά του Βορείου Αιγαίου, και ειδικότερα για τη Σάμο, το πλαίσιο αυτό αντιμετωπίζεται με ανάμικτα συναισθήματα, προκαλώντας έντονο διάλογο μεταξύ φορέων, περιβαλλοντικών οργανώσεων και της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Η Σάμος αποτελεί περιοχή με ιδιαίτερο φυσικό, πολιτιστικό και κοινωνικό χαρακτήρα, με έντονη πολιτιστική ταυτότητα και παραδοσιακούς οικισμούς και ένα τουριστικό μοντέλο που έως σήμερα βασίζεται κυρίως στις μικρές και οικογενειακές επιχειρήσεις. Για το λόγο αυτό ο προτεινόμενος χωροταξικός σχεδιασμός οφείλει να διασφαλίζει την ισορροπία μεταξύ ανάπτυξης περιβαλλοντικής προστασίας και κοινωνικής συνοχής και να λαμβάνει υπόψη τις πραγματικές ανάγκες και ιδιαιτερότητες του νησιού, προκειμένου η τουριστική ανάπτυξη να είναι βιώσιμη, ισόρροπη και συμβατή με τη φυσιογνωμία της περιοχής.

Άξονες που πρέπει να ληφθούν υπόψη κατά την υιοθέτηση του προσχεδίου:

1. Η ανάγκη προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος ώστε να μην επιβαρύνονται οι ευαίσθητες περιοχές NATURA, παραθαλάσσια οικοσυστήματα, δασικές εκτάσεις και περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Απαιτούνται αυστηρά κριτήρια φέρουσας ικανότητας ανά περιοχή.
2. Περιορισμός υπερδόμησης: H Σάμος δεν πρέπει να ακολουθήσει μοντέλα μαζικού τουρισμού που αλλοιώνουν τον χαρακτήρα του τόπου. Χρειάζεται έλεγχος στη δημιουργία μεγάλων τουριστικών μονάδων και διασφάλιση χαμηλής δόμησης συμβατής με την τοπική αρχιτεκτονική.
3. Στήριξη μικρών και τοπικών επιχειρήσεων Το σχέδιο πρέπει να ενισχύει τις μικρομεσαίες οικογενειακές επιχειρήσεις, τα παραδοσιακά καταλύματα, την τοπική γαστρονομία και τις εναλλακτικές μορφές τουρισμού, ώστε το οικονομικό όφελος να παραμένει στην τοπική κοινωνία.
4. Ενίσχυση εναλλακτικών μορφών τουρισμού Η περιοχή διαθέτει σημαντικές δυνατότητες ανάπτυξης πεζοπορικού, πολιτιστικού, γαστρονομικού, θρησκευτικού και φυσιολατρικού τουρισμού. Ο σχεδιασμός πρέπει να δίνει έμφαση στη διαφοροποίηση του τουριστικού προϊόντος και όχι αποκλειστικά στον παραθεριστικό τουρισμό.
5. Υποδομές και φέρουσα ικανότητα Πριν από οποιαδήποτε αύξηση κλινών ή νέες επενδύσεις, απαιτείται αξιολόγηση των υφιστάμενων υποδομών ύδρευσης, αποχέτευσης, οδικού δικτύου, διαχείρισης απορριμμάτων και υγειονομικών υπηρεσιών, ιδιαίτερα κατά τους θερινούς μήνες.
6. Προστασία τοπικής ταυτότητας και οικισμών: Οι παραδοσιακοί οικισμοί της Σάμου αποτελούν συγκριτικό πλεονέκτημα και πρέπει να προστατευθούν από αλλοιώσεις χρήσεων γης και αισθητικής υποβάθμισης.
7. Κλιματική ανθεκτικότητα: Ο χωροταξικός σχεδιασμός οφείλει να λαμβάνει υπόψη τους κινδύνους από πυρκαγιές, λειψυδρία, διάβρωση ακτών και ακραία καιρικά φαινόμενα με πρόβλεψη μέτρων πρόληψης και ανθεκτικότητας.

Το προσχέδιο του χωροταξικού κατατάσσει τις περιοχές της χώρας σε κατηγορίες με βάση την τουριστική τους πίεση (π.χ. Κορεσμένες, Αναπτυγμένες, Αναπτυσσόμενες, με Ήπια Ανάπτυξη κ.λπ.).

Τα περισσότερα νησιά του Βορείου Αιγαίου, λόγω του ότι δεν έχουν γνωρίσει τον μαζικό τουρισμό των Κυκλάδων ή των Δωδεκανήσων, αντιμετωπίζονται ως περιοχές με περιθώρια ανάπτυξης, αλλά με έμφαση σε εναλλακτικές και ποιοτικές μορφές τουρισμού.

Το ιδιαίτερο προφίλ της Σάμου συνδυάζει πλούσιο φυσικό περιβάλλον (όπως ο Κέρκης και ο Καρβούνης), σπουδαία πολιτιστική κληρονομιά (Πυθαγόρειο, Ηραίο) και μια οικονομία που βασίζεται τόσο στον τουρισμό όσο και στον πρωτογενή τομέα (κρασί, λάδι) επιτάσσει την προσεκτική μελέτη του προσχεδίου για να τεθεί το πλαίσιο ανάπτυξης του τουριστικού προιόντος της περιοχής σε βάθος χρόνου.

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, το οποίο τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, φέρνει συγκεκριμένες και δομικές αλλαγές για τη Σάμο.

Το σχέδιο χωρίζει τη χώρα σε κατηγορίες τουριστικής πίεσης, αλλά παράλληλα εισάγει και μια ειδική κατηγοριοποίηση για τα νησιά με βάση το μέγεθός τους.

Οι ακριβείς προδιαγραφές που αφορούν τη Σάμο είναι οι εξής:

Η Σάμος αντιμετωπίζεται με διπλό κριτήριο:

• Ως προς το μέγεθος (Ομάδα Ι): Λόγω της έκτασής της (άνω των 250 τ.χλμ.), η Σάμος εντάσσεται στην Ομάδα Ι των νησιών (μαζί με νησιά όπως η Χίος, η Λέσβος, η Κεφαλονιά κ.ά.). Για την ομάδα αυτή προβλέπονται μεγαλύτερα περιθώρια τουριστικής ανάπτυξης σε σχέση με τα μικρότερα νησιά, αλλά με αυστηρό έλεγχο της φέρουσας ικανότητας και υποχρέωση καθορισμού ζωνών προστασίας.
• Ως προς την Τουριστική Πίεση (Κατηγορία Γ): Το νησί κατατάσσεται στις Αναπτυσσόμενες Περιοχές. Αυτό σημαίνει ότι δεν θεωρείται κορεσμένο (όπως η Μύκονος ή η Σαντορίνη), ούτε απλώς «αναπτυγμένο», αλλά μια περιοχή με σημαντικά περιθώρια για νέα τουριστική δραστηριότητα.

Μία από τις πιο σημαντικές και πολυσυζητημένες αλλαγές του νέου χωροταξικού αφορά την εκτός σχεδίου δόμηση για τουριστικά καταλύματα.

Στις Αναπτυσσόμενες Περιοχές (Κατηγορία Γ), στην οποία ανήκει η Σάμος, το ελάχιστο όριο αρτιότητας για την ανέγερση νέων ξενοδοχείων εκτός σχεδίου ορίζεται στα 8 στρέμματα.

Σημείωση: Αυτό αποτελεί σημαντική αύξηση σε σχέση με το παρελθόν, καθώς καταργεί ουσιαστικά τη δυνατότητα τουριστικής δόμησης σε μικρότερα γήπεδα (π.χ. 4 ή 6 στρεμμάτων), στρέφοντας τις επενδύσεις σε μεγαλύτερες εκτάσεις με σκοπό τη μείωση της διάσπαρτης δόμησης.

Καθώς η Σάμος βρίσκεται στην Κατηγορία Γ (Αναπτυσσόμενη) και στην Ομάδα Ι των μεγάλων νησιών, το πλαίσιο ορίζει τα εξής για τη μορφή τουρισμού:

• Ποιοτική και Ήπια Ανάπτυξη: Επιτρέπεται η δημιουργία νέων μονάδων, αλλά με προτεραιότητα σε ξενοδοχεία υψηλών κατηγοριών (3, 4 και 5 αστέρων), καθώς και σε Οργανωμένους Υποδοχείς Τουριστικών Δραστηριοτήτων (οργανωμένα resorts) «ήπιας ανάπτυξης».
• Ειδικές και Θεματικές Μορφές Τουρισμού: Το σχέδιο δίνει σαφή κατεύθυνση για την ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών που ταιριάζουν στο προφίλ της Σάμου, όπως:
  • Πολιτιστικός και Αρχαιολογικός τουρισμός (λόγω Πυθαγορείου και Ηραίου).
  • Οινοτουρισμός και Αγροτουρισμός (με αξιοποίηση της παράδοσης του σαμιώτικου κρασιού).
  • Οικοτουρισμός και Περιπατητικός τουρισμός (στους ορεινούς όγκους του Κέρκη και του Καρβούνη).
  • Θαλάσσιος τουρισμός (ήπιας μορφής).
  • Επανάχρηση Κτιρίων: Ενθαρρύνεται η μετατροπή παραδοσιακών ή διατηρητέων κτιρίων και η αξιοποίηση εγκαταλελειμμένων οικισμών με αρχιτεκτονικό ενδιαφέρον για τουριστική χρήση, ώστε να περιοριστεί το περιβαλλοντικό αποτύπωμα.

Το «Κλειδί» για το Μέλλον της Σάμου

Το νέο αυτό πλαίσιο λειτουργεί ως ένας γενικός «μπούσουλας». Η πραγματική εξειδίκευση για το πού και πώς θα χτίζεται το κάθε τι στη Σάμο θα κριθεί οριστικά από τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ) του νησιού. Εκεί είναι που η τοπική κοινωνία μπορεί να διεκδικήσει ειδικές παρεκκλίσεις (π.χ. για τον αγροτουρισμό ή τα μικρά παραδοσιακά καταλύματα).

Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό θέτει πολύ συγκεκριμένους κανόνες και περιορισμούς για το πού και κάτω από ποιες προϋποθέσεις μπορούν να χτιστούν μεγάλες τουριστικές μονάδες (ξενοδοχεία 4 και 5 αστέρων, οργανωμένοι υποδοχείς κ.λπ.).

Για τη Σάμο, η οποία δεν ανήκει στις «κορεσμένες» περιοχές (όπως τα κορυφαία τουριστικά νησιά των Κυκλάδων), η δυνατότητα για μεγάλες επενδύσεις υπάρχει, αλλά είναι αυστηρά γεωγραφικά περιορισμένη και εξαρτάται από την κατηγοριοποίηση της κάθε περιοχής του νησιού.

Το πλαίσιο κατευθύνει τις μεγάλες τουριστικές μονάδες κυρίως στις εξής ζώνες:

1. Στις Αναπτυσσόμενες Τουριστικά Περιοχές (Με περιορισμούς)

Αφορά τις περιοχές του νησιού που έχουν ήδη μια τουριστική υποδομή αλλά δεν έχουν φτάσει στο όριο του κορεσμού (π.χ. τμήματα της Ανατολικής Σάμου, γύρω από το Πυθαγόρειο ή την πόλη της Σάμου).

• Τι επιτρέπεται: Επιτρέπεται η δημιουργία νέων μεγάλων μονάδων (4* και 5*), αλλά με αυστηρότερους όρους δόμησης σε σχέση με το παρελθόν.
• Η προϋπόθεση: Για να εγκριθεί μια μεγάλη μονάδα, ο επενδυτής πρέπει να αποδείξει ότι υπάρχουν επαρκείς υποδομές (νερό, αποχέτευση, οδικό δίκτυο) ή να αναλάβει ο ίδιος τη δημιουργία τους (π.χ. εγκατάσταση δικής του μονάδας αφαλάτωσης ή βιολογικού καθαρισμού), ώστε να μην επιβαρύνει το δημόσιο δίκτυο του νησιού.

2. Σε Οργανωμένους Υποδοχείς (Πύλες Αναπτυξιακών Σχεδίων)

Το νέο πλαίσιο προκρίνει τη συγκέντρωση των μεγάλων επενδύσεων σε οργανωμένα «τουριστικά χωριά» ή σύνθετα τουριστικά καταλύματα (ΕΣΧΑΣΕ, ΠΟΤΑ), αντί για την άναρχη διάσπαρτη δόμηση.

• Πού; Αυτά μπορούν να χωροθετηθούν σε εκτάσεις εκτός σχεδίου και εκτός στενής παράκτιας ζώνης, κυρίως σε περιοχές που το τοπικό πολεοδομικό σχέδιο θα ορίσει ως «ζώνες τουριστικής ανάπτυξης».
• Στόχος: Με αυτόν τον τρόπο, οι μεγάλες μονάδες αυτονομούνται λειτουργικά και δεν πιέζουν τους παραδοσιακούς οικισμούς.

3. Περιοχές με Περιθώρια Ήπιας Ανάπτυξης (Δυτική Σάμος / Ορεινά)

Σε περιοχές όπως η Δυτική Σάμος (Μαραθόκαμπος) ή οι ορεινοί οικισμοί, το πλαίσιο είναι πολύ πιο αυστηρό για τα μεγάλα μεγέθη.

• Τι ισχύει εκεί: Αποθαρρύνονται ή απαγορεύονται οι τεράστιες ξενοδοχειακές μονάδες. Αντίθετα, δίνεται προτεραιότητα σε μικρά ή μεσαία καταλύματα, παραδοσιακούς ξενώνες και στη μετατροπή υφιστάμενων ιστορικών κτιρίων σε ξενοδοχεία.

Οι 3 Βασικές «Κόκκινες Γραμμές» για τις Μεγάλες Μονάδες στη Σάμο:

1. Απαγόρευση σε περιοχές Natura: Η Σάμος έχει μεγάλες προστατευόμενες ζώνες (π.χ. ορεινός όγκος Κέρκη). Εκεί η δόμηση μεγάλων ξενοδοχείων αποκλείεται οριζόντια.
2. Σύνδεση με τη Φέρουσα Ικανότητα: Αν ο Δήμος της περιοχής τεκμηριώσει ότι το δίκτυο ύδρευσης ή η διαχείριση απορριμμάτων βρίσκεται στο «κόκκινο», η αδειοδότηση νέων μεγάλων κλινών μπορεί να παγώσει, ακόμα κι αν η περιοχή θεωρείται αναπτυσσόμενη.
3. Απόσταση από τον αιγιαλό: Τίθενται αυστηρότεροι περιορισμοί για το πόσο κοντά στο κύμα μπορούν να χτίζονται μεγάλες εγκαταστάσεις, με στόχο την προστασία της ακτογραμμής του νησιού.

Με λίγα λόγια: Το νέο πλαίσιο δεν απαγορεύει τις μεγάλες τουριστικές μονάδες στη Σάμο, αλλά τις αναγκάζει να γίνουν «πράσινες» (να εξοικονομούν νερό/ενέργεια) και τις κατευθύνει μακριά από τις ήδη επιβαρυμένες παραλίες και τους ευαίσθητους οικισμούς, προστατεύοντας τον χαρακτήρα του νησιού.

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Λαμβάνοντας υπόψη τις ανησυχίες που έχουν εκφραστεί για τη Σάμο (και γενικότερα για τα νησιά της Ομάδας Ι), το κύριο επιχείρημα της τοπικής κοινωνίας είναι ότι το οριζόντιο όριο των 8 στρεμμάτων για την εκτός σχεδίου δόμηση ευνοεί σχεδόν αποκλειστικά τις μεγάλες επενδύσεις, αποκλείοντας τους μικροϊδιοκτήτες και την παραδοσιακή, οικογενειακή επιχειρηματικότητα.

Για να υπάρξει μια ισορροπημένη ανάπτυξη που προστατεύει το περιβάλλον χωρίς να «παγώνει» την τοπική οικονομία, θα μπορούσαν να κατατεθούν οι ακόλουθες προτάσεις στο πλαίσιο της διαβούλευσης ή της εξειδίκευσης του Χωροταξικού (μέσω των Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων – ΤΠΣ):

Αντί για ένα ενιαίο όριο 8 στρεμμάτων για όλα τα καταλύματα, θα μπορούσε να προταθεί μια διαβάθμιση ανάλογα με το μέγεθος (κλίνες) της μονάδας:

• Για μικρά καταλύματα (έως 20 ή 30 κλίνες): Διατήρηση της αρτιότητας στα 4 στρέμματα, με τον όρο όμως ότι η δόμηση θα είναι περιορισμένη και θα ακολουθεί αυστηρά βιοκλιματικά και παραδοσιακά αρχιτεκτονικά πρότυπα.
• Για μεσαία και μεγάλα καταλύματα: Διατήρηση των 8 στρεμμάτων (ή και περισσότερο), ώστε οι μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες να υποχρεούνται να διαθέτουν μεγάλο περιβάλλοντα χώρο.

Για να αποτραπεί η διάσπαρτη δόμηση στην ύπαιθρο και τις ακτές της Σάμου, οι όροι δόμησης για μικρά καταλύματα θα μπορούσαν να γίνουν πολύ πιο ελκυστικοί μέσα στους υφιστάμενους οικισμούς:

• Αύξηση Συντελεστή Δόμησης αποκλειστικά για την αποκατάσταση και μετατροπή υπαρχόντων κτιρίων (π.χ. παλιά αρχοντικά, αστικά σπίτια στο Βαθύ, βυρσοδεψεία στο Καρλόβασι) σε παραδοσιακούς ξενώνες.
• Ειδικές παρεκκλίσεις για μικρά οικόπεδα εντός οικισμών, εφόσον το κατάλυμα εντάσσεται οργανικά στον ιστό του χωριού και συμβάλλει στην αναζωογόνησή του (π.χ. σε ορεινά χωριά όπως ο Πλάτανος, οι Μανωλάτες ή η Αμπέλος).

Η Σάμος έχει ισχυρή αγροτική ταυτότητα (αμπελώνες, ελαιώνες). Μια εξαιρετική πρόταση θα ήταν η εισαγωγή του όρου του «Ενεργού Αγροκτήματος»:

• Να επιτρέπεται η δόμηση μικρών τουριστικών καταλυμάτων (π.χ. έως 5-6 αυτόνομα bungalows ή δωμάτια) σε εκτάσεις κάτω των 8 στρεμμάτων (π.χ. στα 4 ή 6 στρέμματα), υπό την απαράβατη προϋπόθεση ότι το 70%-80% της έκτασης θα παραμένει καλλιεργήσιμο (π.χ. αμπελώνας) και το κατάλυμα θα λειτουργεί αποδεδειγμένα ως αγροτουριστική μονάδα.

• Η Σάμος δεν είναι ενιαία· Οι ανάγκες του Πυθαγορείου είναι διαφορετικές από αυτές του Μαραθοκάμπου ή της βόρειας πλευράς.

• Θα μπορούσε να προταθεί η διατήρηση των 8 στρεμμάτων στις ήδη επιβαρυμένες ή αναπτυγμένες παραλιακές ζώνες (π.χ. νότια Σάμος), αλλά η μείωση του ορίου στα 4 στρέμματα για τη δυτική, βόρεια και ορεινή Σάμο, όπου υπάρχει ανάγκη τόνωσης της τοπικής οικονομίας και συγκράτησης του πληθυσμού.

• Οι θέσεις αυτές μπορούν να προβληθούν ως μια «πράσινη και δίκαιη» εναλλακτική:

Προστατεύουν το περιβάλλον από το τσιμέντο, αλλά δεν στερούν από τη μικρή Σαμιώτικη επιχείρηση τη δυνατότητα να συμμετέχει στο τουριστικό προϊόν, προωθώντας ένα μοντέλο τουρισμού υψηλής προστιθέμενης αξίας.

Ακολουθεί ένας συγκεντρωτικός και scannable πίνακας που αποτυπώνει συνοπτικά ολόκληρο το πλαίσιο για τη Σάμο, με βάση το νέο Ειδικό Χωροταξικό για τον Τουρισμό:

Τουρισμός Κρουαζιέρας

Παραδοχές:

Α)Ο χωρικός σχεδιασμός και οι όποιες παρεμβάσεις θα πρέπει να αποτελούν τη χρυσή τομή μεταξύ της αειφορίας( προφύλαξης –διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος στο διηνεκές) και της ισόρροπής οικονομικής ανάπτυξης( βέλτιστοι όροι διαβίωσης του πληθυσμού).

Β)Δεν υπάρχει μελέτη καθορισμού φέρουσας ικανότητας ανά δημοτική ενότητας που να αποτυπώνει την υφιστάμενη κατάσταση και την εν δυνάμει προοπτική της

Γ) Η ισόρροπη προσέγγιση της Γεωστρατηγικής και της Γεωοικονομικής  θέσης του νησιού μας

Δ) Αποσαφήνιση τι είδους τουρισμού- ανάπτυξης θέλουμε στο νησί μας λαμβάνοντας υπόψη το ανταγωνιστικότατο διεθνοποιημένο  περιβάλλον που βρισκόμαστε

Υφιστάμενη κατάσταση- Παρεμβάσεις

• Τουρισμός Κρουαζιέρας στη Σάμο εστιάζεται μέχρι σήμερα στους λιμένες Βαθέος Σάμου και Πυθαγορείου Σάμου,
• Στατιστικός μπορούμε να πούμε ότι βρισκόμαστε σε βρεφικό επίπεδο στις προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων μια κατάσταση η οποία με στρατηγικό σχεδιασμό μπορεί να αποκτήσει αξιόλογη δυναμική.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΤΑΤΙΣΤΙΚΗΣ,

• Ο λιμένα Βαθέος διαθέτει κρηπίδωμα 150 μέτρων με δυνατότητα ελλιμενισμού-πλαγιοδέτησης κρουαζιερόπλοιων 200 μέτρων. Μεγάλα κρουαζιερόπλοια προτιμούν να αγκυροβολούν αρόδου και μικρότερα επιλέγουν την πλαγιοδέτηση . Στη εγκεκριμένη μελέτη master plan προβλέπεται επέκταση του προβλήτα κατά 100 μέτρων, δηλαδή προσέγγιση κρουαζιερόπλοιων μέχρι και 300 μέτρων
• Ο λιμένα Πυθαγορείου παρότι διαθέτει προβλήτα 140 μέτρων με προσκρουστήρες ο προσανατολισμός και ο περιορισμένος χώρος εισόδου δεν επιτρέπει τους κατάλληλους ελιγμούς πλαγιοδέτησης. Αποτέλεσμα  να αγκυροβολούν αρόδου τα μεγάλα ποία και η αποεπιβίβαση να γίνεται με τη χρήση λάντζας. Δυνατότητα ελλιμενισμού παρέχεται σε κρουαζιερόπλοια μήκους λίγο πάνω από τα 100 μέτρων. Η εξυπηρφέτηση των επιβατών γίνεται με λάντζα που εδρεύει στο Πυθαγόρειο
• Και οι δυο λιμένες λειτουργούν ως θαλάσσια σημεία συνοριακού ελέγχου ( πύλες εισόδου).
• Ο λιμένας Βαθέος Σάμο διαθέτει επαρκή κτιριακή υποδομή και εξοπλισμό για την αξιοπρεπή εξυπηρέτηση των επιβατών. Ο λιμένας  διαθέτει  όλα τα συστήματα ασφάλειας σύμφωνα με τον Kώδικα ISPS , είναι λιμένας εθνικής σημασίας και  ανήκει στο διευρωπαϊκό δίκτυο λιμένων. Διαθέτει σύγχρονους προσκρουστήρες για τον ελλιμενισμό κάθε μεγέθους κρουαζιερόπλοιων. Ένα σημαντικό πρόβλημα αποτελεί ο περιορισμένος χώρος αποεπιβίβασης επιβατών ,που όμως στο άμεσο μέλλον θα λυθεί όπως έχει προβλεφθεί στο αντίστοιχο υποέργο του master plan λιμένα Βαθέος.  Υπάρχει διαχωρισμός προσέγγισης πλοίων κρουαζιέρας( εξωτερικού) και εμπορικών-επιβατηγών  πολιών
• Στο λιμένα Πυθαγορείου:

α. η κτιριακή υποδομή δεν επαρκή για την εξυπηρέτηση επιβατών μεγάλων κρουαζιερόπλοιων. Απαιτείται, βάση ειδικής μελέτης (έχει ήδη προγραμματιστεί) η επέκταση του υφιστάμενου κτιρίου,  λόγω των περιορισμών του Κ.Α.Σ(το Πυθαγόρειο είναι μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της Ουνέσκο)

β. δεν υπάρχει διαχωρισμός λιμένα με την προσέγγιση επιβατηγών πλοίων ακτοπλοΐας(πλοία εσωτερικού)

γ. περιορισμένος χώρο στάθμευσης  και δυσκολία προσέγγισης λεωφορείων για τη μεταφορά των επιβατών

ΟΙ παραπάνω περιορισμοί δεν πρέπει να αποτελέσουν τροχοπέδη στην προσέγγιση κρουαζιερόπλοιων στο Πυθαγόρειο. Υπάρχουν προτάσεις όπως:

• Η μεταφορά των επιβατών μπορεί να γίνεται με μικρά λεωφορεία μέχρι του σταθμού μετεπιβίβασης
• Κατάλληλη οριοθέτηση χώρου στάθμευσης την ώρα προσέγγισης κρουαζιερόπλοιων ( ήδη γίνεται)
• Η επέκταση του κτιρίου προγραμματίζεται
• Η χρήση λάντζας εξασφαλίζει το διαχωρισμό λιμένα μεταξύ εμπορικού και κρουαζιέρας

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

• Οι λιμενικές μας εγκαταστάσεις ,οι κτιριακές υποδομές και οι υπηρεσίες με βάση το υφιστάμενο καθεστώς εξυπηρετούν την μικρή επιβατική κίνηση κρουαζιέρας συμφώνα με τα στατιστικά στοιχεία που παραπάνω παρουσιάστηκαν
• Απαιτείται εκπόνηση τοπικού στρατηγικού σχεδίου ανάπτυξης του τουρισμού αφενός εναρμονισμένο με το υπερκείμενο χωροταξικό σχέδιο της επικράτειας αφετέρου λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής
• Βελτίωση των υποδομών και των υπηρεσιών μας λαμβάνοντας υπόψη την υπερβατική μεν ρεαλιστική δε πρόταση καθορισμού κατηγορίας προσέγγισης των πλοίων στους λιμένες μας

Τουρισμός Γιώτινγκ (Yachting)

Απόψεις- προτάσεις

ΟΡΙΣΜΟΙ

ΟΜΑΤ σημαίνει Οργανωμένες Μορφές Ανάπτυξης Τουρισμού

Ο όρος ΟΥΤΔ σημαίνει Οργανωμένος Υποδοχέας Τουριστικών Δραστηριοτήτων

Επιβάλλεται η Εκπόνηση Σχεδίων Διαχείρισης Τουριστικών Προορισμών.

Νόμος 4582/11-12 -2018 Άρθρο 12 παραγ.3

«Τουρισμός Γιώτινγκ (Yachting) είναι η θαλάσσια περιήγηση για λόγους αναψυχής με χρήση ιδιόκτητων ή εκμισθωμένων πλοίων, ιστιοφόρων, θαλαμηγών ή ταχύπλοων σκαφών, με πλήρωμα ή άνευ πληρώματος, περιήγηση η οποία περιλαμβάνει υπηρεσίες διαμονής και εστίασης και κατά την οποία οι επισκέπτες-τουρίστες έχουν τη δυνατότητα να σχεδιάσουν και να επιλέξουν τη δική τους διαδρομή με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, όπως η ιδιωτικότητα, και η προσέγγιση παραλιών απομακρυσμένων ή προσβάσιμων μόνο δια θαλάσσης, να προσεγγίσουν σε αγκυροβόλια, τουριστικά καταφύγια και μαρίνες προκειμένου να γνωρίσουν τους προορισμούς που επιθυμούν, να διαμορφώσουν το δικό τους πρόγραμμα, να επισκεφθούν τα αξιοθέατα, να δοκιμάσουν τοπικές γεύσεις και προϊόντα, να διασκεδάσουν και να ψυχαγωγηθούν».

Τουρισμός Γιώτινγκ (Yachting)

Η Σάμος και ιδιαίτερα η Δήμος Ανατολικής Σάμου διαθέτει ένα πυκνό δίκτυο χωροθετημένων λιμένων που θα μπορούσαν με τις κατάλληλες παρεμβάσεις, όχι ιδιαίτερα κοστοβόρες, να διασύνδεει και να εξυπηρετεί το Yahting.

Τις παραπάνω τις προϋποθέσεις ικανοποιεί :

Σε πολύ μεγάλο βαθμό το Τμήμα του Λιμένα Πυθαγορείου όπως περιγράφεται στο master plan περί καθορισμού θέσεων ελλιμενισμού ανά κατηγορία. Είναι ελκυστικότατος προορισμός διότι διαθέτει:

• Μόνιμα ασφαλή αγκυροβόλια
• Παροχή μέσω πιλλαρς νερού και ηλ. Ρεύματος
• Αποκομιδή απορριμμάτων οικιακού τύπου
• Παραλαβή υγρών μη επικίνδυνων αποβλήτων σύμφωνα με το σχέδιο παραλαβής και μεταφοράς αποβλήτων
• Σχέδιο αντιμετώπισης θαλάσσιας ρύπανσης
• Δυνατότητα τροφοδοσίας πάσης φύσεως προϊόντων – προμηθειών
• Μικρή απόσταση (3km)από το αεροδρόμιο
• Πλησίον του λιμένα υπάρχουν τα μοναδικά αρχαιολογικά ευρήματα ( Ηραίον, Ευπαλίνειο , καθώς και θρησκευτικοί χώροι απαράμιλλου κάλους
• Πλησίον του λιμένα και σε απόσταση μικρότερη των 5 μιλίων υπάρχουν εξαιρετικές παραλίες και θαλάσσιοι σχηματισμοί με εύκολη δια θαλάσσης προσβασιμότητα
• Βρίσκεται πολύ κοντά στο βόρειο σύμπλεγμα της Δωδεκανήσου αποτελώντας κόμβο διασύνδεσης Νοτίου και Βορείου Αιγαίου
• Δυνατότητα με τα πλοιάρια που προσεγγίζουν καθημερινά μετάβασης στην Τουρκία ακόμα και για μια αυθημερόν επίσκεψη

Ο λιμένας παρότι εμπίπτει στους περιορισμούς του Κ.Α.Σ εντούτοις χρήζει βελτιώσεων όπως:

α) Αύξηση θέσεων ελλιμενισμού σκαφών αναψυχής με τη τοποθέτηση πλωτών προβλητών κυρίως στα αβαθή πλησίον του πράσινου φανού

β) εκσυγχρονισμός των θέσεων των υποδοχέων ρευματοδότησης και υδροδότησης

γ) Οργάνωση συστήματος ελλιμενισμού και προκράτησης θέσεων κυρίως για     megaYahting

δ) Εξεύρεση χώρου υποστήριξης παροχής υπηρεσιών του λιμένα

ε) Αλλαγή θεσμικού πλαισίου προς την κατεύθυνση το εν λόγο τμήμα του λιμένα να περάσει στην αρμοδιότητα του υπουργείου τουρισμού

• O λιμένας Σάμου παρότι διαθέτει ικανοποιητικές λιμενικές υποδομές ελλιμενισμού (μόνιμα αγκυροβόλια, παροχή ηλ.ρεύματος και υδροδότησης, δυνατότητα πάσης φύσεως προμηθειών, είναι εντός του αστικού ιστού) εντούτοις δεν έχει καταφέρει ακόμα να είναι ελκυστικός προορισμός. Να σημειωθεί ότι ο λιμένας Σάμου ως γεωγραφική θέση αποτελεί κόμβο-ενδιάμεσο σταθμό σύνδεσης με το Βόρειο Αιγαίο καθώς και με τα απέναντι τουρκικά παράλια που διαθέτουν μαρίνες μεγάλου μεγέθους. Η πρόβλεψη τουριστικού αγκυροβολίου δυναμικότητα 134 θέσεων στο εγκεκριμένο σχέδιο master plan θα δώσει μεγάλη ώθηση στο είδος αυτού του θεματικού τουρισμού.
• Ο λιμένας Κοκκαρίου επίσης αφού καθοριστεί η χερσαία ζώνη και οριστεί φορέας διαχείρισης μπορεί με μικρές παρεμβάσεις και οργάνωση να λειτουργήσει συμπληρωματικά στη πύκνωση του δικτύου

Στο Δήμο Δυτικής Σάμου, ιδιαίτερα η ύπαρξη τουριστικού αγκυροβολίου και συμπληρωματικά αλιευτικού καταφυγίου στον Όρμο Μαραθοκάμπου Σάμου, λαμβάνοντας υπόψη και την εγγύτητα με τα νησιά του συμπλέγματος της  Δωδεκανήσου δίνει και μπορεί να δώσει μεγαλύτερη δυναμική ανάπτυξης στη περιοχή συμβάλλοντας με τους παραπάνω λιμένες στην ορθολογική διασποράς τουριστικών λιμενικών υποδομών

ΕΛΚΥΣΤΙΚΟΙ ΠΡΟΟΡΙΣΜΟΙ ΜΗ ΧΩΡΟΘΕΤΗΜΕΝΟΙ

ΠΩΣΕΙΔΩΝΙΟ- ΚΛΙΜΑ-ΚΑΣΟΝΗΣΙ-ΣΑΜΙΟΠΟΥΛΑ

Έχει διαπιστωθεί ότι οι κολπίσκοι αυτοί λόγω της υπήνεμης θέσης, της εγγύτητας με χωροθετημένους λιμένες αλλά και της γραφικότητας παρουσιάζουν μεγάλη επισκεψιμότητα με «άναρχο» όμως τρόπο.

Απαιτείται στους προορισμούς αυτούς η σύνταξη μελέτης για την πόντιση μόνιμων αγκυροβολίων, καθώς, λόγω Γεωστρατηγικής προσέγγισης να γίνεται  έλεγχος των σκαφών προσόρμισης.

Η Σάμος, ως πύλη εισόδου της Ανατολής, επιβάλλεται να καταλαμβάνει περίοπτη θέση στο συνολικό στρατηγικό σχεδιασμό τουριστικής ανάπτυξης και χρέος όλων μας είναι με συνέπεια, συνεργασία και γνώση να συμβάλλουμε μέσα από τη βελτίωση υποδομών και υπηρεσιών στην ισχυροποίηση της ανταγωνιστικότητας μας.

• Το νέο χωροταξικό στηρίζεται σε οριζόντιες προσεγγίσεις και περιορισμούς χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η λογική των «κλινών ανά τετραγωνικό» ή των στατικών αριθμητικών δεικτών, που αδυνατούν να αποτυπώσουν την πραγματική εικόνα. Παραγνωρίζει το γεγονός ότι δύο προορισμοί μπορεί να διαθέτουν τον ίδιο αριθμό κλινών αλλά να έχουν τελείως διαφορετικές αντοχές στην ύδρευση, τα ενεργειακά δίκτυα, τις μεταφορικές υποδομές ή τη δυνατότητα διαχείρισης απορριμμάτων.

• Το πρόβλημα δεν είναι η τουριστική ανάπτυξη, αλλά η έλλειψη υποδομών. Και η κυβέρνηση επιλέγει να διακόψει την ανάπτυξη επειδή αδυνατεί να επενδύσει σε υποδομές.

Με βάση το ισχύον προσχέδιο του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον Τουρισμό, η σύνδεση της κρουαζιέρας με τις υποδομές των λιμανιών αποτελεί ένα από τα πιο κεντρικά σημεία ελέγχου, καθώς εισάγονται αυστηροί κανόνες για τη διαχείριση των τουριστικών ροών.

Το νέο πλαίσιο δεν απαγορεύει την κρουαζιέρα στις αναπτυσσόμενες περιοχές όπως η Σάμος, αλλά θέτει ως απαραίτητη προϋπόθεση τη συμβατότητα των υποδομών.

• Στόχος του σχεδίου είναι η αποφυγή του συνωστισμού και η προστασία της εύρυθμης λειτουργίας των νησιών.
• Αν ένα λιμάνι εξυπηρετεί ταυτόχρονα την ακτοπλοΐα (επιβατικά/εμπορικά πλοία) και την κρουαζιέρα χωρίς διαχωρισμό, ενδέχεται να αντιμετωπίσει περιορισμούς στο μέλλον, καθώς το σχέδιο προκρίνει τη δημιουργία διακριτών ζωνών ή συγκεκριμένων προδιαγραφών ασφαλείας και εξυπηρέτησης (π.χ. προδιαγραφές ISPS).

Πιθανά Προβλήματα και Περιορισμοί

Αν οι λιμενικές υποδομές δεν προσαρμοστούν ή δεν προβλέπουν σαφή διαχωρισμό χρήσεων, οι συνέπειες μπορεί να είναι οι ακόλουθες:

• Περιορισμός στις Θέσεις Ελλιμενισμού (Berth Allocation): Το νέο πλαίσιο ενθαρρύνει τη θέσπιση συστημάτων ελέγχου των αφίξεων. Αν οι χρήσεις είναι κοινές και προκαλείται συμφόρηση με την τακτική ακτοπλοΐα, το λιμάνι δεν θα μπορεί να πάρει άδεια για ταυτόχρονη υποδοχή μεγάλων κρουαζιερόπλοιων.
• Ζητήματα Φέρουσας Ικανότητας: Το χωροταξικό συνδέει άμεσα τις άδειες προσέγγισης με τη «φέρουσα ικανότητα» του προορισμού. Αν το λιμάνι δεν μπορεί να διαχωρίσει τη ροή των επισκεπτών της κρουαζιέρας από την υπόλοιπη κίνηση, η περιοχή μπορεί να χαρακτηριστεί ως «πιεσμένη», γεγονός που θα οδηγήσει σε πλαφόν (ανώτατο όριο) στον αριθμό των ημερήσιων επισκεπτών κρουαζιέρας.
• Αποκλεισμός από Μεγάλα Δίκτυα: Οι σύγχρονες εταιρείες κρουαζιέρας απαιτούν συγκεκριμένα πρωτόκολλα ασφάλειας, ροής επιβατών και περιβαλλοντικής διαχείρισης στο λιμάνι. Η έλλειψη διαχωρισμού χρήσεων δυσκολεύει την εκπλήρωση αυτών των διεθνών προτύπων.

Το νέο χωροταξικό ξεκαθαρίζει ότι για να χρηματοδοτηθούν και να εγκριθούν μελλοντικά έργα επέκτασης ή αναβάθμισης στα λιμάνια, θα πρέπει να συνοδεύονται από MasterPlans που ορίζουν σαφώς τις χρήσεις γης και τις ζώνες λειτουργίας (επιβάτες, εμπορεύματα, κρουαζιέρα).( ΥΛΟΠΟΙEIΤAI ΜΕΛΕΤΗ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ ΛΙΜΕΝΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ ΣΗΜΕΡΑ ΓΙΑ ΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΤΗΣ ΣΑΜΟΥ)

Αν ένα λιμάνι στη Σάμο διατηρήσει μια «μεικτή» και απροσδιόριστη χρήση χωρίς κανέναν διαχωρισμό, ναι, μακροπρόθεσμα θα αντιμετωπίσει πρόβλημα, καθώς το νέο πλαίσιο θα περιορίζει τις άδειες προσέγγισης κρουαζιερόπλοιων για λόγους ασφαλείας και διαχείρισης της τοπικής φέρουσας ικανότητας. Η τάση είναι η αυστηρή οργάνωση των λιμενικών ζωνών