Οι σύγχρονες μέθοδοι αντιμετώπισης της υπογονιμότητας, οι θεραπευτικές επιλογές για τα ζευγάρια που δυσκολεύονται να αποκτήσουν παιδί και η δυνατότητα πρόσβασης πολιτών που δεν ανήκουν στις Ένοπλες Δυνάμεις ή στα Σώματα Ασφαλείας, σε εξειδικευμένες υπηρεσίες αναπαραγωγικής υγείας παρουσιάστηκαν την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου 2026, στο Επικούρειο Πολιτιστικό Κέντρο της Περιφερειακής Ενότητας Σάμου.
Η ενημερωτική εκδήλωση είχε θέμα «Το Δημογραφικό Πρόβλημα και η Υπογονιμότητα», με ομιλητές στελέχη της Μονάδας Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (ΜΙΥΑ) του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών. Παρέστησαν ο Διοικητής της 79ης Ανωτέρας Διοίκησης Ταγμάτων Εθνοφυλακής (ΑΔΤΕ) «Μυκάλη», Ταξίαρχος Εμμανουήλ Τουλουπάκης, καθώς και στελέχη της μονάδας.
Στο επιστημονικό μέρος της εκδήλωσης, ο Συνταγματάρχης (ΥΙ) Γεώργιος Πατρίκιος, μαιευτήρας, χειρουργός γυναικολόγος και εξειδικευμένος στην Αναπαραγωγική Ιατρική, ανέλυσε τις δυνατότητες διάγνωσης και θεραπείας της υπογονιμότητας, εξηγώντας τις διαφορετικές μεθόδους που εφαρμόζονται ανάλογα με την ηλικία, το ιατρικό ιστορικό και τις ανάγκες κάθε ζευγαριού.
Ένα από τα σημαντικότερα σημεία της παρουσίασης αφορούσε τη δυνατότητα πρόσβασης Ελλήνων πολιτών από την παραμεθόριο στη Μονάδα Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής του Ναυτικού Νοσοκομείου Αθηνών, βάσει του άρθρου 48 του νόμου 5195/2025.
Σύμφωνα με τη συγκεκριμένη διάταξη, το κόστος των παρεχόμενων υπηρεσιών καλύπτεται από τον αρμόδιο ασφαλιστικό φορέα, σύμφωνα με τις ισχύουσες προϋποθέσεις. Προτεραιότητα στην εξυπηρέτηση έχουν τα εν ενεργεία στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων και οι σύζυγοί τους, για τους οποίους προβλέπεται χορήγηση της απαιτούμενης φαρμακευτικής αγωγής υποβοηθούμενης αναπαραγωγής χωρίς συμμετοχή στη δαπάνη. Ακολουθούν κατά προτεραιότητα τα στελέχη των Σωμάτων Ασφαλείας και του Λιμενικού Σώματος.
Η νομοθετική αυτή πρόβλεψη διευρύνει τη δυνατότητα πρόσβασης σε υπηρεσίες αναπαραγωγικής υγείας και για πολίτες που δεν έχουν σχέση με τις Ένοπλες Δυνάμεις, μεταξύ αυτών και κατοίκους της Σάμου.
Κατά την παρουσίαση της λειτουργίας της μονάδας έγινε αναδρομή στην ίδρυσή της, με τον σχεδιασμό να ξεκινά τον Σεπτέμβριο του 2015. Στα στοιχεία που παρουσιάστηκαν για τη σκοπιμότητα δημιουργίας της περιλαμβάνονταν περίπου 2.000 κύκλοι εξωσωματικής γονιμοποίησης ετησίως σε δικαιούχους των Ενόπλων Δυνάμεων, από τους οποίους περίπου οι μισοί αφορούσαν την Αττική.
Το υψηλό κόστος της υποβοηθούμενης αναπαραγωγής στον ιδιωτικό τομέα και η περιορισμένη κάλυψη από τις δημόσιες υπηρεσίες υγείας αποτέλεσαν βασικούς λόγους για την ανάπτυξη της συγκεκριμένης υποδομής.
Οι εργασίες κατασκευής ξεκίνησαν τον Ιανουάριο του 2016 και οι εγκαταστάσεις παραδόθηκαν τον Ιούνιο, με κόστος περίπου 600.000 ευρώ. Τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους ολοκληρώθηκε η εγκατάσταση του εξοπλισμού, αξίας περίπου 800.000 ευρώ, με τη συμμετοχή διαφορετικών κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων και των Σωμάτων Ασφαλείας. Η στελέχωση πραγματοποιήθηκε στις αρχές του 2017 και τα επίσημα εγκαίνια έγιναν στις 2 Μαΐου του ίδιου έτους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, από τον Μάρτιο του 2017 έως τις 31 Δεκεμβρίου 2025 καταγράφηκαν συνολικά 14.369 επισκέψεις στη μονάδα. Οι επισκέψεις αφορούσαν δικαιούχους του Πολεμικού Ναυτικού, του Στρατού Ξηράς, της Πολεμικής Αεροπορίας, του Λιμενικού Σώματος, της Ελληνικής Αστυνομίας, του Πυροσβεστικού Σώματος και του πολιτικού προσωπικού του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.
Στο ιατρικό σκέλος της εκδήλωσης, ο Συνταγματάρχης Γεώργιος Πατρίκιος επισήμανε μέσα από την παρουσίασή του ότι η υποβοηθούμενη αναπαραγωγή δεν ταυτίζεται αποκλειστικά με την εξωσωματική γονιμοποίηση. Η αντιμετώπιση της υπογονιμότητας μπορεί να περιλαμβάνει διαφορετικά στάδια, ξεκινώντας από τη διερεύνηση των αιτιών και την παρακολούθηση της φυσιολογικής αναπαραγωγικής λειτουργίας.
Στις αρχικές θεραπευτικές επιλογές περιλαμβάνονται η παρακολούθηση του εμμηνορρυσιακού κύκλου, ο προσδιορισμός των γόνιμων ημερών και η καθοδήγηση του ζευγαριού σχετικά με τον χρόνο και τη συχνότητα των επαφών. Ανάλογα με τις ιατρικές ενδείξεις, μπορεί να ακολουθήσει υπερηχογραφικός και εργαστηριακός έλεγχος της ωοθυλακιορρηξίας ή φαρμακευτική αγωγή για την πρόκλησή της.
Στην παρουσίαση αναφέρθηκαν φαρμακευτικές επιλογές, όπως η κιτρική κλομιφαίνη και οι γοναδοτροπίνες, καθώς και η χρήση άλλων σκευασμάτων σε συγκεκριμένες περιπτώσεις, πάντοτε στο πλαίσιο της κατάλληλης ιατρικής παρακολούθησης.
Εξετάστηκε επίσης η ενδομήτρια σπερματέγχυση (IUI), μια μέθοδος που μπορεί να εφαρμοστεί είτε σε φυσικό κύκλο είτε έπειτα από φαρμακευτική διέγερση των ωοθηκών. Στόχος είναι η διευκόλυνση της γονιμοποίησης σε περιπτώσεις όπου υπάρχουν οι κατάλληλες ιατρικές προϋποθέσεις.
Για τα ζευγάρια που χρειάζονται πιο εξειδικευμένη θεραπεία παρουσιάστηκαν οι τεχνικές εξωσωματικής γονιμοποίησης (IVF), η μικρογονιμοποίηση (ICSI), καθώς και οι δυνατότητες χρήσης σπέρματος δότη ή ωαρίων δότριας, σύμφωνα με τις προβλεπόμενες ιατρικές και νομικές προϋποθέσεις.
Ξεχωριστή ενότητα αφορούσε την ανεξήγητη υπογονιμότητα, δηλαδή τις περιπτώσεις στις οποίες ο αρχικός ιατρικός έλεγχος δεν εντοπίζει συγκεκριμένη αιτία για τη δυσκολία σύλληψης. Μέσα από σχετικά διαγράμματα παρουσιάστηκαν διαφορετικές θεραπευτικές προσεγγίσεις για γυναίκες κάτω των 35 ετών, ηλικίας 35 έως 40 ετών και άνω των 40 ετών, αναδεικνύοντας τη σημασία της ηλικίας στον σχεδιασμό της θεραπείας.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στον ανδρικό παράγοντα της υπογονιμότητας, καθώς η διερεύνηση των αιτιών αφορά και τους δύο συντρόφους. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων των εξετάσεων και η επιλογή της κατάλληλης μεθόδου αποτελούν βασικά στάδια πριν από οποιαδήποτε θεραπευτική παρέμβαση.
Στο πλαίσιο της παρουσίασης της μονάδας έγινε ακόμη αναφορά στην αδειοδότησή της από την Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής και στην πιστοποίηση του συστήματος ποιότητας σύμφωνα με το πρότυπο EN 15224, το οποίο αφορά υπηρεσίες υγείας.
Παρουσιάστηκαν επίσης οι επιστημονικές συνεργασίες με πανεπιστημιακά ιδρύματα, το ετήσιο εκπαιδευτικό πρόγραμμα και η συνεχής επιμόρφωση του προσωπικού. Στο πλαίσιο των συνεργασιών προβλέπεται και η συμμετοχή συγκεκριμένου αριθμού φοιτητών σε εκπαιδευτικές δραστηριότητες ως παρατηρητών, κατόπιν σχετικής έγκρισης.
Αναφορά έγινε, τέλος, στο Κέντρο Προετοιμασίας Γονεϊκότητας, το οποίο συμπληρώνει τις υπηρεσίες που σχετίζονται με την αναπαραγωγική υγεία και την υποστήριξη των μελλοντικών γονέων.
